Chủ nhật, ngày 16 tháng 6 năm 2019

Ngoại khóa nhón Ngữ Văn: Nét đẹp nhà giáo Việt Nam

   

Những cơn gió se se lạnh luồn về, cây bàng trên sân trường bắt đầu bứt lá theo những cơn gió của mùa thu ... thì cũng đến dịp học sinh vui mừng, háo hức đón chào ngày Nhà Giáo Việt Namvới những việc làm  thật ý nghĩa. Đó là nếp truyền thống “Tôn sư trọng đạo” mà ai đã làm người đi học cũng từng trải qua cảm xúc đó.

Có thể hiểu rằng “tôn sư” là lòng tôn kính, yêu thương của người học trò đối với thầy cô. Còn “trọng đạo” là đề cao, coi trọng đạo lý. Không chỉ “tôn sư”, người học còn phải “trọng đạo”. Một trong những biểu hiện của “trọng đạo” là xem trọng, biết ơn người thầy. Ngày xưa, cứ mỗi độ Tết đến Xuân về, ông bà, cha mẹ lại không quên nhắc nhở cháu con “Mồng một tết cha, mồng hai tết mẹ, mồng ba tết thầy”. Trong không khí bận rộn đón mừng năm mới, mọi người vẫn dành những lời chúc tốt đẹp, những sự quan tâm đầy kính trọng, tình nghĩa với thầy dạy mình. Đó là đạo nghĩa thầy - trò. Và tinh thần “Tôn sư trọng đạo” đó đã có từ rất lâu, trở thành truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta..

Và hôm nay, trong không khí ấm áp của tháng tôn vinh sự nghiệp trồng người, tổ Ngữ văn trường THPT Cẩm Khê sẽ đưa chúng ta ngược dòng thời gian để cùng nhìn lại hình ảnh của người thầy qua năm tháng.

Không phải ngẫu nhiên, sinh thời Hồ Chủ Tịch từng khẳng định: "Nghề thầy giáo là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý - vì đó là những kỹ sư tâm hồn". Bởi ngay từ xa xưa, trong suy tư, tâm thức văn học dân gian đã luôn đề cao vai trò của người thầy. Có ai không nhớ, không biết đến câu tục ngữ: "Không thầy đố mày làm nên".

Vâng! Đối với mỗi người học trò - trên con đường tiếp cận kho tri thức khổng lồ của dân gian, của nhân loại, dù là đạt nhiều mục đích khác nhau; song đều gặp nhau ở chỗ là họ luôn cần đến sự định hướng, dắt dìu của người thầy trong quá trình tiến gần đến chân lí. Do vậy, bên cạnh tục ngữ, thì ca dao cũng cất lên lời ca khẳng định:

"Mấy ai là kẻ không thầy

Thế gian thường nói đố mày làm nên"

Và theo như chúng ta đều biết, mỗi con người - từ khi sinh ra đến lúc trưởng thành, luôn được chăm sóc, dạy dỗ bởi bàn tay, khối óc, tấm lòng cao cả, bao la của nhiều người theo bước đi của thời gian. Khi còn nhỏ, ta chịu ơn nuôi dưỡng "cao như núi Thái Sơn" của cha, chịu cái nghĩa sinh thành "như nước đầu nguồn" không ngừng tuôn chảy của mẹ. Rồi khi lớn lên, cắp sách tới trường - thì chính thầy giáo là người nâng niu, uốn nắn cho ta:

 "Mẹ cha công sức sinh thành

Ra trường thầy dạy học hành cho hay"

Phải! Thầy giáo dạy học trò trên nhiều phương diện, lĩnh vực theo mỗi bước đi của thời gian và sự hình thành nhân cách của trẻ. Nhưng trước hết là dạy để chúng biết được cái chữ:

"Công cha, áo mẹ, chữ thầy

Gắng công mà học có ngày thành danh"

Rồi không chỉ có "chữ", tiếp đó là thầy truyền đạt cho trò nguồn kiến thức gắn liền, phù hợp với tư duy lứa tuổi. Người học trò lớn khôn, trưởng thành hơn qua mỗi bài giảng của thầy. Đến một ngày kia, nếu có ai trong số họ thành đạt, vẫn nghĩ rằng "một chữ hay nửa chữ" là thuộc về công lao của thầy:

"Nhất tự vi sư, bán tự vi sư"

(Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy)

Chỉ ngần ấy thôi, cũng đủ để chúng ta hiểu: Nhân dân rất coi trọng nghề thầy giáo. Họ đúc kết lại trong những câu ca dao, tục ngữ dễ nhớ, dễ thuộc. Cũng bởi xuất phát từ chỗ nhận thức rõ vị trí của người thầy, mà dân gian đã không quên nhắc nhở học trò lòng yêu kính, biết ơn thầy. Có một câu ca dao rất hay viết rằng:

"Muốn sang thì bắc cầu kiều

Muốn con hay chữ thì yêu kính thầy"

Lòng yêu kính ấy, được biển hiện qua nét ứng xử bằng nhiều cách thức khác nhau, trong đó có phong tục lễ, tết. Nghĩa là mỗi năm khi Tết đến, xuân về, như đã trở thành đạo lý ngàn đời, mỗi người chúng ta, ngoài sống có hiếu với cha, với mẹ, còn phải sống có nghĩa đối với thầy. Quan niệm thầy - trò theo nếp này, một cách tự nhiên đã trở thành thứ tình nghĩa cao cả, thiêng liêng trải dải suốt bao đời nay, kết nối thành một sợi dây, tạo nên truyền thống đẹp đẽ của dân tộc: Truyền thống tôn sư trọng đạo. Nhân dân ta quan niệm:

"Nhất nhật vi sư"

(Một ngày cũng là thầy)

Vậy nên, trong ca dao, thường cất lên lời hứa hẹn của nhân vật trữ tình về sự "đền ơn đáp nghĩa" nếu ngày kia họ thành đạt:

"Bao giờ anh chiếm bảng vàng

Ơn thầy ta trả, nghĩa nàng nào vong"

Cao dao đi vào sâu trong tâm khảm ta là thế, hình ảnh người Thầy giáo khắc ghi trong ta là thế. Đơn giản, mộc mạc, nhẹ nhàng nhưng sâu lắng!

Dưới thời phong kiến, trong bậc thang giá trị, vua là trên hết rồi đến thầy sau đó mới đến cha mẹ. Chúng ta thường nghe nói “Quân- Sư- Phụ” là thế. Người thầy tuy không phải là cha, mẹ sinh ra ta, cho ta cơm ăn...Nhưng lại dìu dắt ta lớn dần lên về trí tụê, tâm hồn, sự hiểu biết, giúp ta có được những hành trang quan trọng để vào đời, làm người. Việc đó người cha, người mẹ không dễ gì làm thay được. Con người ta, từ vĩ nhân, quan chức, tướng lĩnh đến những người dân nơi thôn quê ít nhiều đều qua tay người ấy. Người thầy có vai trò rất quan trọng đối với sự thành đạt của mỗi người. Người thầy là người biết yêu thương, chăm lo, biết cách dạy dỗ, hướng dẫn cho từng người học trò của mình học hành tiến bộ, trở nên người tốt.

Từ xưa, trong lịch sử giáo dục của dân tộc ta đã có những người thầy đức độ và tài năng, được nhân dân mãi mãi tôn vinh, gương sáng còn lan tỏa đến ngày nay như thầy Đỗ Năng Tế (thầy dạy cả văn lẫn võ cho hai chị em Trưng Trắc và Trưng Nhị), thầy Chu Văn An (tương truyền cảm hóa được cả quỷ thần), thầy Nguyễn Bỉnh Khiêm, thầy Nguyễn Đình Chiểu và gần đây, có thầy Nguyễn Tất Thành ( Bác Hồ kính yêu của chúng ta). Và biết bao nhà nho người thầy vô danh khác  sống khắp trên các miền quê. Những người thầy đó đã để lại những tấm gương sáng về đạo làm thầy, không màng danh lợi, không chuộng hư vinh, hết lòng dạy dỗ, đào tạo nên bao thế hệ học trò và nhiều người đã trưởng thành ra đời phò dân giúp nước, làm rạng rỡ vẻ vang cho dân tộc.

Lịch sử nước nhà cũng có không ít những thế hệ học trò vừa siêng năng đạo học, lại nhất mực cung kính với thầy. Một trong số những tấm gương tiêu biểu như:

Lê Văn Thịnh - người học trò nghèo vùng Gia Lương, Hà Bắc, nổi tiếng thông minh, ham học, ông đã đọc không dưới một vạn cuốn sách, uyên thâm các lĩnh vực, có tiếng là học sâu, biết rộng hiếm ai sánh bằng. Ông đã đỗ đầu Kỳ thi năm 1075 do nhà Lý tổ chức tại Văn Miếu và làm đến quan Tư đồ ở Quốc Tử giám, sau đó được thăng đến chức Thái sư trong triều. Tuy đỗ đạt thành tài làm đến chức Thái sư nhưng khi về thăm thầy học ông vẫn rất mực cung kính khoanh tay, quỳ gối xưng con với thầy.

Lê Quát – quan đại thần của triều Trần, là học trò của Chu Văn An, sau khi đỗ đạt thành tài, Lê Quát đã làm quan ở Viện Hàn lâm, năm 1359 ông được thăng chức Phụng chỉ. Làm việc giỏi, nhanh nhẹn,  lại thanh liêm nên Ông được thăng chức rất nhanh làm đến chức Nhập nội Hành khiển, Thượng thư Hữu bật, rồi làm đến chức Hữu bộc xạ… Tuy đã trở thành quan đại thần trong triều, bận trăm công nghìn việc nhưng năm nào ông cũng về thăm thầy học và bao giờ cũng vậy đều cung kính quỳ gối, khoanh tay và vẫn xưng con với thầy.

Đó chính là những hình ảnh tiêu biểu về người Thầy trong thời phong kiến.

Tiếp bước năm tháng, ta tìm về với hình ảnh người Thầy, người chiến sĩ cách mạng qua hai thời kì lịch sử của dân tộc.

Ngoài việc biết đến là vị lãnh tụ vĩ đại, một con người kiệt xuất của dân tộc ta thì đó còn là một người Thầy giáo đúng nghĩa, thầy giáo Nguyễn Tất Thành. “Đó là một người thầy giáo trẻ, không phải người địa phương, vui vẻ đón nhận đủ mọi lứa tuổi, mọi trình độ của đám học trò nghèo”.         

“Những em thơ da rám nắng

Nắm tay thầy đòi kể chuyện, đi chơi

Kể điều gì cho đôi mắt biển khơi

Ôi đôi mắt các em

Đang khao khát được nên người”

Trong những giờ giảng bài về địa lý, lịch sử Việt Nam, thầy giáo Nguyễn Tất Thành đã xót xa kể lại cho các em nghe và nhớ rằng, đất nước ta đang bị giặc Pháp xâm lăng, nhân dân ta đang sống cảnh lầm than, nô lệ.          

“Thương những dải đất khô bài địa lý

Sách thầy cầm hạn hán cháy từng trang

Thân ngựa đá lấm bùn in sử ký

Vẫn bồn chồn gõ móng hý trong sương”

Thầy thường dạy học trò những bài thơ yêu nước, những bài như Hồn Quốc Ca do Phan Châu Trinh viết, Á tế á ca, Bài ca hớt tóc... thầy kiêm luôn việc hướng dẫn thể dục buổi sáng của toàn trường. Một trong những công việc quan tâm của thầy ngoài giờ đứng lớp là chăm lo xây dựng tủ sách nhà trường và đưa học sinh đi tham quan học tập ngoại khoá.

Trên bục giảng, thầy giáo Nguyễn Tất Thành hết lòng truyền đạt tri thức và tư tưởng tiến bộ, gieo vào tâm trí thế hệ tương lai một nỗi niềm trăn trở về vận mệnh đất nước. Thầy dạy: "Chữ là mắt. Người không có chữ coi như bị mù. Không có chữ con người ta bé nhỏ trước tất cả và mãi mãi sẽ là vật sai khiến, vật hi sinh của bọn thống trị. Cho nên các trò phải học, học chữ để nên người, để giúp dân cứu nước”.    

Bước tiếp thế hệ của Người, dân tộc Việt Nam ta cũng vô cùng tự hào khi có một cái tên trở thành bất tử, một con người đi vào huyền thoại, đấy chính là Đại tướng- thầy giáo Võ Nguyên Giáp. Ông cũng là một người Thầy, một thầy giáo dạy lịch Sử xuất sắc.

Khi còn là giáo viên, những bài giảng của Đại tướng về lịch sử dân tộc, lịch sử các nước ... đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều thế hệ học trò. Những bài giảng ấy bồi đắp lòng yêu nước, tinh thần tự hào, tự tôn dân tộc... Sau này, nhà văn Hoàng Công Khanh từng chứng kiến cảnh, một lần vào viện thăm Tướng Giáp, một vị giáo sư, tiến sĩ đã ở tuổi gần 80 vẫn khoanh tay lễ phép chào người thầy gần 90 tuổi.

Giáo sư Trần Văn Trà, người không trực tiếp ngồi lớp học thầy Giáp, vẫn nhớ mãi những tập giáo trình lịch sử do Đại tướng viết nên và được học trò truyền tay nhau một thời. Những bài học được cấu trúc rất dễ thuộc, dễ nhớ... đã nung nấu trong lòng nhiều thế hệ thanh niên về lý tưởng sống sao cho xứng đáng với quê hương, xứ sở.

Tâm niệm cho "dân giàu, nước mạnh" là tâm niệm trọn đời của một người thầy hiểu rõ chân lý của lịch sử. Bởi mọi cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do chung quy lại đều thành công từ sức mạnh của nhân dân, vì nhân dân. Cố nhà văn Nguyễn Huy Tưởng, trong một cuộc trò chuyện với Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng hỏi: "Sau này khi chiến tranh kết thúc, liệu anh Văn có về dạy học nữa không?". "Nghề dạy học là nghề tôi yêu thích, song làm kinh tế để dân giàu nước mạnh là điều tôi hằng mong" - Đại Tướng trả lời

Ngày nay, cùng với sự hưng thịnh của đất nước, việc  học đã trở thành nhu cầu bức thiết của mỗi người, mỗi nhà, nghề dạy học luôn được cả xã hội tôn vinh. Đảng ta coi giáo dục là “Quốc sách hàng đầu” mà trong đó người thầy là một trong những nhân tố quyết định tới chất lượng và sự phát triển của giáo dục nước nhà. Thế hệ nhà giáo hôm nay tiếp nối truyền thống tốt đẹp của thế hệ đi trước,  những người thầy vĩ đại trong lịch sử,  và vẫn miệt mài làm nhiệm vụ của “Người chèo đò” đưa thế hệ trẻ cập bến bờ vinh quang của tri thức. Có những người thầy đã làm nên những điều kì diệu cho dân tộc và nhân loại. Thầy giáo  Ngô Bảo Châu là  người  giành giải thưởng cao quý nhất về toán học – giải Fields năm 2010 - khiến cả thế giới phải khâm phục, đã mang hình ảnh người thầy giáo Việt Nam đi ra với bạn bè quốc tế không thể đẹp và thuyết phục hơn.

Trường THPT Cẩm Khê đã đi qua hành trình 55 năm đầy tự hào. Trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ, từ mái trường này, theo tiếng gọi thiêng liêng của tổ quốc, thầy trò nô nức tình nguyện lên đường, đã có 3650 học sinh và 19 cán bộ giáo viên khoác ba lô từ giã máí trường thân yêu vào chiến trường. Thầy giáo Hà Minh Thấu và 142 học sinh đã anh dũng nằm lại chiến trường trong niềm tiếc thương của thầy cô, bạn bè.       

  Trong 55 năm xây dựng và phát triển, có nhiều thầy cô giáo trưởng thành từ mái trường THPT cẩm Khê chuyển đến các đơn vị khác giữ cương vị lãnh đạo chủ chốt từ Trung ương đến địa phương: Thầy Bùi Đình Đô, Thầy Trần Ngọc Tăng, Cô Bùi Thị Tước, Thầy Trần Văn Tiếp, Thầy Nguyễn Kim Doanh, …

   Có những thầy cô giáo được tặng danh hiệu cao quý Nhà giáo ưu tú; Huân chương Lao động; Bằng khen của chính phủ; Bằng khen của UBND tỉnh; Bằng khen của Bộ, của Sở Giáo dục & Đào tạo: của Ủy ban nhân dân huyện Cẩm Khê….

   Tính đến thời điểm hiện tại 100% nhà giáo của nhà trường đã đạt chuẩn và vượt chuẩn, số lượng học sinh giỏi, giáo viên giỏi các cấp luôn đạt ở tốp dẫn đầu các trường THPT trong tỉnh. Trường có đội ngũ cán bộ, giáo viên cốt cán ở đều khắp các bộ môn từ BGH; Công đoàn; các tổ chuyên môn… Các thầy cô vừa là nhà quản lí giỏi, vừa có chuyên môn vững vàng, nhiều năm đạt giải cao trong các kì thi học sinh giỏi toàn tỉnh. Tiêu biểu như thầy Hiệu trưởng Tạ Minh Tân; các thầy cô Phó hiệu trưởng: thầy Đặng Quốc Hùng, cô Hoàng Thị Thu Nga, cô Hoàng Thị Lệ Thu. Những  thầy cô  đáng kính và thân quen vẫn hàng ngày đồng hành với học sinh nhà trường như sự công tâm, tận tình của cô giáo Nguyễn Thị Lan Hương, cô Nguyễn Thị Liên Hương; nét trầm lắng mẫu mực của thầy giáo Ngô Duy Hà, thầy Bùi Quốc Tuấn, thầy Nguyễn Quốc Việt, thầy Phạm Thanh Phương, thầy Hà Duy Hội; sự ưu tư lo lắng và nghiêm khắc của cô giáo Nguyễn Thị Mai Ngân; nét nhẹ nhàng, duyên dáng và sự mẫu mực của cô giáo Nguyễn Thị Hồng Thơm, cô Hoàng Thị Hồng Hạnh, cô Bùi Thị Huyền, cô Hoàng Thị Thủy Hương.... và nhiều nhiều nữa những cái tên chưa kể hết vẫn đọng lại trong lòng mỗi thế hệ học sinh nỗi vương vấn chưa nên lời.

   Sứ mệnh của người thầy hôm nay vừa đảm đương trọng trách đào tạo ra nguồn nhân lực để phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững vừa góp phần không nhỏ vào quá trình hình thành nhân cách con người Việt Nam giàu lòng yêu nước, có tinh thần tự hào với truyền thống văn hoá, lịch sử ngàn năm của dân tộc.   

Nhà giáo xứng đáng được vinh danh là “kĩ sư tâm hồn”, nghề giáo xứng đáng được vinh danh là “ Nghề cao quý nhất trong tất cả các nghề cao quý.” 

 





Thông tin đã đăng